در سال ۱۹۰۶ میلادی، دکتر آلویس آلزایمر، پزشک آلمانی، برای اولین بار «یک بیماری عجیب و غریب» را توصیف کرد: یک بیماری با نشانههای از دست دادن عمیق حافظه و تغییرات میکروسکوپی مغز. امروز ما این بیماری را به نام آلزایمر میشناسیم. بیماری آلزایمر زندگی خود بیمار و اطرافیان او را بهشدت تحت تاثیر قرار میدهد. مراقبت از بیمار مبتلا به آلزایمر نیازمند یک برنامه طولانیمدت درمانی و حمایتی است که درک و صبر زیادی طلب میکند.
آیاآلزایمر همان زوال عقل است؟
بیماری آلزایمر (Alzheimer) یک اختلال مغزی است که باعث کوچک شدن مغز و در نهایت مرگ سلولهای مغز میشود. در نتیجه فرد مبتلا به آرامی حافظه و مهارتهای تفکر، یادگیری و مهارتهای سازماندهی، توانایی انجام سادهترین کارها و حتی فعالیتهای روزمره شخصی را از دست میدهد. در بیشتر موارد، این مشکلات با تغییرات رفتاری و شخصیتی فرد بیمار همراه خواهد بود.
با توجه به این تعریف ممکن است برخی از افراد آلزایمر را با بیماری زوال عقل یا دمانس (Dementia) اشتباه بگیرند. اما واقعیت این است که دمانس تنها باعث ضعیف شدن عملکرد ذهنی ضعیف فرد میشود. این ضعف عملکرد مغز به دلایل مختلفی بهوجود میآید. مثلا برخی عفونتها یا بیماریها میتوانند بر بخشهایی از مغز که با یادگیری، حافظه، تصمیمگیری یا زبان مرتبط است، تأثیر بگذارند و باعث زوال عقل شوند. با این حال بیماری آلزایمر شایعترین علت زوال عقل است که دلیل حداقل دو سوم موارد زوال عقل در افراد ۶۵ سال و بالاتر تشخیص داده میشود.
چه عاملی باعث آلزایمر میشود؟
علت دقیق بیماری آلزایمر بهطور کامل شناخته نشده است. اما میتوان گفت تجمع غیرطبیعی پروتئین در مغز باعث از بین رفتن تدریجی سلولهای مغزی و مرگ نورونهای مغزی میشود. مثلا وقتی پلاکهای پروتئینی بتا آمیلوئید که خودشان قطعهای از پروتئین بزرگتر هستند به هم میچسبند و پلاکهای آمیلوئید تشکیل میدهند، اثر سمی بر نورونها میگذارند و ارتباط بین سلولهای مغز را مختل میکنند. یا زمانی که پروتئینهای تاو تغییر شکل میدهند و به ساختارهایی به نام درهمتنیدههای نوروفیبریلاری تبدیل میشوند، گرهها سیستم حملونقل نورونها را مختل کرده و باعث آسیب به سلولهای مغز میشوند.
معمولا هم این آسیب از ناحیه و شبکه نورونی مرتبط با حافظه شروع میشود. سپس از دست دادن نورونها با یک الگوی تقریبا قابل پیشبینی به سایر مناطق مغز گسترش پیدا میکنند. در مرحله پایانی بیماری، مغز بهطور قابلتوجهی کوچک میشود. در واقع این تخریب و مرگ سلولهای عصبی است که باعث نارسایی حافظه، تغییرات شخصیتی، اختلال در انجام فعالیتهای روزانه و سایر علائم بیماری آلزایمر میشود. تهیه وتنظیم راضیه پیربوداقی دکتری پزشکی حرفه ای