💥رسم است در عید به ملت ایران قربان دادیم…
✍️علی مرادی مراغه ای
✅امروز عید قربان است پس، برای مناسبتِ این روز، چه بهتر است که از کسی بنویسم که قربانِ ایران شد تا مردم ایران، از پوسته ی سنت و رعیتی بدر آیند تا بلکه، جامه شهروندی بپوشند…
♦️وقتی میرزا یوسف خان مستشارالدوله، رساله«یک کلمه» را نوشت هنوز ۳۶ سال به انقلاب مشروطیت مانده بود. کار او بسیار شجاعانه بوده که ۳۶سال مانده به مشروطیت، در کتابش می نویسد:
تمامی مردم ایران اعم از زن و مرد و شاه و گدا باید در مقابل قانون مساوی باشند!.
این کتاب ۲۵ برگی، ترجمه ای است از مقدمه قانون اساسی فرانسه و یا اعلامیه حقوق بشر که برای اولین بار به زبان فارسی به ایران می رسد و ترقی کشور را فقط در یک کلمه یعنی قانون می داند!
بقول آدمیت، او در ایران اولین کسی است که در «یک کلمه» میگفت منشاء قدرت اراده مردم است!
او در کتابش کوشیده اصول قانون اساسی فرانسه را با مبانی اسلامی تطبیق دهد تا خشم مخالفانش را برنیانگیزد.
♦️مستشارالدّوله بعدها در اواخر عمر، نامه مفصّلى به مظفرالدّین میرزای ولیعهد نوشته و ضمن انتقاد از حکومت استبدادى، اصلاحات مملکتى و ایجاد حکومت قانون و برقرارى آزادى و مساوات را خواستار شده و گوشزد کرده بود که:
«اگر زمامداران ایران خود درصدد تأسیس مجلس مقنّنه برنیایند، سیر حوادث تاریخ آنرا بر ما تحمیل خواهد کرد…».
اگرچه پیش بینی اش بعدا با انقلاب مشروطه درست بود اما نوشتن کتاب «یک کلمه» باعث شد او را سالها در زنجیر کرده و در زندان قزوین محبوس سازند…
پر واضح است که کتاب«یک کلمه» مستشارالدوله هیچ پژواکی در خور در ارباب قدرت و حتی در مردم ایجاد نکرد اما این گناهِ او نبود، امثال او در واقع، صلیبِ عقب ماندگی میهنِ خود را بدوش می کشیدند!
کتاب یک کلمه را از اینجا (https://t.me/Ali_Moradi_maraghei/18) دانلود کنید.
♦️سرانجام مستشارالدوله فرزند برجسته ایران، پس از سالها تحمل زندان و زنجیر، خسته و شکسته در کنج انزوای خانه اش در ۲۹ می ۱۸۹۴ درگذشت…
در زمان مرگ، نویسنده «یک کلمه» چنان بی صاحب مانده بود که تنها معدودی از حمالان شهر حضور یافتند تا جنازه اش را به قبرستان معروف قبر آقا در جنوب تهران حمل کنند!
زمانِ به زندان بردنش مصادف با عید قربان بود و دخترش در حاشیه کتاب «یک کلمه» چاپ تبریز چنین نوشت:
«به تاریخ ۱۳۰۸ ماه ذیحجه در روز عید اضحی وقت غروب به جهت وطن پرستی…خائنین دولتی متهم نموده محکومش ساختند…سه سال و پنجاه و پنج روز مدت محبوسش طول کشید در تاریخ هزار وسیصد و یازده در پنجم شوال به رحمت خدا پیوست…رسم است در عید به ملت ایران قربان دادیم».
♦️در واقع، او در ظلمات استبداد، قربانیِ جهل ایرانیان شد تا بلکه بیدار گردند و اسب چموش و وحشیِ قدرت را به قفس قانون سوق دهند…