💥رنجهای مصدق در دوران دیکتاتور صغیر
✍️علی مرادی مراغه ای )

♦️آن زمان که دیکتاتور کبیر در حال رفتن به تبعید بود، مصدق در حال بیرون آمدن از تبعید و انزوای ۱۴ ساله اش و بازگشت به تهران و سیاست بود.
در اولین دیدارش با محمدرضاشاه که هنوز دیکتاتور صغیر نشده بود توصیه کرد که از سرنوشت پدرش عبرت گرفته مانند احمدشاه باشد که برعکس پدرش، پادشاه مشروطه ماند و نام نیک از خودش بجای گذاشت.۱
با حضورش در نمایندگی مجلس، وزانت مجلس بالا رفت، وقتی در آبان ۱۳۲۳ روسها درخواست امتیاز نفت شمال را مطرح کردند، مصدق در مقابلش ایستاد، وقتی تمامی چپ ها و نمایندگان حزب توده در مجلس، سیاست موازنه مثبت یعنی واگذاری امتیاز هم به هر دو قدرت خارجی را پیش کشیدند، مصدق بر سیاست موازنه منفی پای فشرد یعنی عدم واگذاری امتیاز به هیچکدام از قدرتها.
ایرج اسکندری میگوید یکبار در مجلس، این «حریم امنیت شوروی» را به زبان آوردم، دکتر مصدق با عصبانیت گفت:
«اگر یک بار دیگر این حرف را بزنی، زبانت را می بُرم! … پس حریم امنیت ایران کجاست؟…»۲

♦️مصدق قانونی از مجلس گذراند که دولت بدون اجازه مجلس حق مذاکره با هیچ خارجی در مورد واگذاری امتیاز ندارد! روسها هرگز او را نبخشیدند و بعدها در زمان تحریم نفتی ایران توسط انگلستان، بر ضد مصدق و در کنار تحریم نفتی غرب قرار گرفتند!
در مجلس چهاردهم نماینده اول تهران شد و با حضور مصدق، این مجلس به نماد ناسیونالیزم ایرانی بدل گردید.
قوام با توافق با استالین بحران آذربایجان را حل کرد البته با خونریزی! و به برگزاری انتخابات مجلس پانزدهم پرداخت.
در این زمان، مصدق از فترت مجلس استفاده کرده به بیماری دخترش خدیجه پرداخت که یادگار دوران دیکتاتور کبیر بود، مصدق کوشید بلکه او را در یک آسایشگاه روانی در سوئیس بستری کند…

♦️با اینکه هنوز با انگلستان مستقیما بر سر نفت در نیفتاده بود، اما وطنپرستی اش باعث شده بود انگلستان، نظر خوبی بدو نداشته باشد، چون در همین زمان، شاه بدو پیشنهاد نخست وزیری داده اما با عدم همراهی سفارت انگلستان مواجه شده و در گزارشهای ماموران انگلیسی او فردی ناسیونالیست، عوام فریب و حراف معرفی شده!.۳
نظر انگلستان بر ناسیونالیست بودن مصدق کاملا درست بود، چون در همین فرصت نمایندگی اش در ۱۳۲۳ش با طرح سیاست موازنه منفی با درخواست امتیاز نفت شمال توسط روسها مخالفت کرده، سپس با نطقهایش در مخالفت با حضور مستشاران خارجی، طرح الغای اختیارات میلسپو آمریکایی رئیس مالیه را در مجلس به تصویب رسانده بود و اکنون نیز آماده برای پنجه در پنجه انداختن با استعمار پیر انگلستان بود که هنوز آفتاب در قلمروِ مستعمراتش غروب نمیکرد!.

♦️حالا دیگر مجالس دستش بود و مجالس خانه ملت بودند، مطبوعات هر روز به شرح و بسط نطق ها و مصاحبه هایش به عنوان مظهر ناسیونالیزم ایرانی و بیگانه ستیزی می پرداختند.
ورد زبانش مردم بود می گفت:
«ملت ایران باید حرفش را بزند، من نماینده مردم ایرانم اگر نگذارید حرف بزنم خودم را خفه می کنم»۴
دخل و تصرف غیرقانونی قوام در انتخابات مجلس پانزدهم باعث شد مصدق نماینده اول تهران در دوره قبل به مجلس راه نیابد، اعتراضاتش ثمری نداشت و بار دیگر مجبور شد به احمدآباد باز گردد، مایوس از اوضاع و حتی به فکر خداحافظی از سیاست افتاد!

♦️ترور نافرجام محمدرضاشاه در هشتمین سال سلطنتش در ۱۵ بهمن ۱۳۲۷ در مقابل دانشکدۀ حقوق دانشگاه تهران، اولین قدم محمدرضاشاه بسوی دیکتاتوری صغیر بود! چرا که پس از ترور، جو دیکتاتوری را بر جامعه حاکم کرده، استقلال دانشگاه را از بین برده، حزب توده را منحل، مطبوعات را توقیف و بالاتر از همه، نخستین بار، مجلس مؤسسان تشکیل و حق انحلال مجلس شورا و مجلس موسسان را یکجا به شاه داد…!
تحصن در دربار در اعتراض به انتخابات، تولد جبهه ملی به رهبری او و تبدیل شدنش به پیشوای نهضت ملی شدن صنعت نفت در مجلس شانزدهم و کار شبانه روزی در کمیسیون نفت، سلامتی شکننده اش را کاملا مختل کرده، بیمارش ساخت به حسیبی گفته بود:
«تا تکلیف نفت در مجلس معلوم نشود امیدی به بهبودی ندارم»

♦️رزم آرا که با فشار انگلیس و آمریکا بر شاه به نخست وزیری رسید مانع بزرگی در مقابل تصویب ملی شدن نفت بود، او که توان مردم ایران را به تمسخر می گرفت ترور شد و بلافاصله پس از ترورش، مجلس در اسفند آنرا تصویب کرد.
مصدق بارها پیشنهاد نخست وزیری را رد کرده بود اما این بار از ترس آنکه قوام یا سیدضیا نخست وزیر گردد و کل زحمات ملی شدن نفت را برباد دهند نخست وزیری را پذیرفت تا ملی شدن نفت را اجرایی و تکمیل کند، اما سایه ترور از یک طرف و بدن نحیف و کلکسیونی از بیمارهای روحی و جسمی، بزرگترین مشکلی بود که باعث شد وصیتنامه اش را بنویسد و در مجلس به ودیعه بگذارد.فدائیان اسلام بارها او را تهدید کرده بودند!
(برای تهدید فدائیان اسلام اینجا (https://t.me/Ali_Moradi_maraghei/75) را ببینید)
برای منابع: اینجا (https://t.me/Ali_Moradi_maraghei/76)